De Mont Ventoux
De Mont Ventoux is een berg in departement Vaucluse in het zuiden van Frankrijk, gelegen op zo'n 20 kilometer noord-oost van Carpentras. Het is de enige berg in de streek de Provence en wordt daarom ook wel de Reus van de Provence genoemd. De naam van de berg is afgeleid van het Occitaanse woord ven dat berg betekent. Doordat het veel en hard waait op de top van de berg door de mistral, wordt de naam vaak verkeerd uitgelegd als windberg. Windsnelheden tot 300 km/uur zijn geregistreerd. Een andere verklaring van de naam dateert uit de 1e of 2e eeuw na Christus. De Gallische naam laat zich reconstrueren als 'Ven-top(s)', hetgeen 'sneeuw-top' betekent. In de 10e eeuw verschijnen de namen Mons Ventosus en Mons Ventorius. In de streek wordt de wijn Côtes du Ventoux gemaakt. De top ligt op 1912 meter hoogte. Het hoogteverschil met de voet van de berg bedraagt 1614 m.
Ontstaan
In het Trias werd een sedimentatiebekken gevormd in wat nu zuidoost Frankrijk is. In het Juratijdperk ontstond er door bodemdaling een verbinding met de al aanwezige zee op de plaats waar nu de Alpen liggen. Dit is de Tethyszee. Deze zee kende onderzeese ruggen (de huidige Vercors en Mont Ventoux) en dalen (de zogenaamde ‘fosse voconcienne’ ). In deze laagte werden dikke lagen sedimenten afgezet. In de Krijtperiode raakte dit bekken gevuld en door het tropische klimaat ontstonden koraalriffen. Aan het einde van het Mesozoïcum begint een ingewikkeld proces van plooiing en overschuiving als gevolg van de convergentie tussen de Europese en Apulische tektonische platen. Het grondpatroon van het huidige reliëf in dit deel van Frankrijk met de Mont Ventoux en de Dentelles de Montmirail werd toen vastgelegd. In het Mioceen bereikte de alpine orogenese (zie Geologie van de Alpen) haar eerste hoogtepunt. Aan de zuidzijde van de Alpen ontstond een zee. De Mont Ventoux, het plateau van Vaucluse en de Montagne de Lure vormden eilanden in deze zee. Bij het begin van het Kwartair was deze zee geheel gevuld met sediment. Na de laatste IJstijd was het huidige hydrografische systeem in de omgeving van de Mont Ventoux min of meer gevormd.
Ligging
De Mont Ventoux ontleent zijn kenmerken aan de markante ‘vrijliggende’ positie in het landschap van dit deel van de Provence. Met name vanuit het zuiden en zuidwesten is de top bij helder weer op grote afstand te zien. Aan de noordzijde wordt het Ventouxmassief van de Montagne de Bluye (1062) gescheiden door de diepe vallei van de Toulourenc. In het zuiden vormen de Gorges de la Nesque de scheiding met de Monts de Vaucluse en in het oosten vormt de laagte rondom Sault de scheiding met de Montagne de Lure. In het westen is het bekken van Malaucène de overgangszone naar de Dentelles de Montmirail (hoogste punt 734 m). Heel typerend voor de Mont Ventoux is de assymetrische vorm van het massief. De noordhelling is relatief steiler dan de meer geleidelijk verlopende zuidhelling.
Microklimaat
Het grote hoogteverschil tussen de top van de Mont Ventoux en het omliggende gebied én de overwegend west-oostverlopende richting van het Ventouxmassief veroorzaakt een grote verscheidenheid in de klimatologische omstandigheden. De zuidwestzijde van het massief (grenzend aan de vlakte van Bedoin) kent tot ongeveer 1000 meter hoogte een uitgesproken mediterraan klimaat. De oostzijde is meer blootgesteld aan storingen en heeft daarom een kouder en vochtiger klimaat. Het massief zelf is verantwoordelijk voor een krachtige opwaartse beweging van de luchtmassa, waardoor de neerslaghoeveelheden aanzienlijk zijn. Gemiddeld zijn er per jaar 90 regendagen. Bij Chalet-Reynard is de gemiddelde jaarlijkse neerslag 1130 mm, op de top is dat 1220 mm. De neerslag is onregelmatig over het jaar gespreid met een hogere intensiteit in de herfst en het einde van de lente. Heftige wolkbreuken van 100 mm in één uur zijn geen uitzondering. In de zomer schommelen de temperaturen in de zones hoger dan 1000 meter tussen 10º en 18ºC. Gemiddeld 100 dagen per jaar is de top van de berg gehuld in mist of laaghangende bewolking. In de winter is de top bedekt met sneeuw (gemiddeld 50 dagen per jaar) en de temperatuur kan dalen tot -27º C. Wind is onverbrekelijk verbonden met de Mont Ventoux. Met name de mistral (relatief koud en droog) kan zorgen voor plotselinge temperatuurdalingen. In het landschap rondom de Mont Ventoux is goed te zien hoe groot de invloed van deze krachtige noordenwind is. Hagen van populieren en cypressen dwars op de overheersende windrichting en zo klein mogelijke openingen in de noorwanden van agrarische gebouwen.
Autoraces
Kort nadat de eerste verharde wegen naar de top van de Mont Ventoux waren aangelegd (de eerste in 1882) ontstond het idee wedstrijden voor auto’s te organiseren. De klassieke route voor een groot aantal races tegen de klok was die van Bedoin naar de top een afstand van 21.5 km met een te overwinnen hoogteverschil van 1589 meter. De eerste race vond plaats in 1898. In 1900 bereikten drie vierwielers van het type De Dion-Bouton de top in 2.5 uur. In 1902 won een Panhard-Levassor in de tijd van 27 minuten en 17 seconden (een gemiddelde snelheid van 47.5 km per uur). Vanaf dat jaar tot 1977 werden regelmatig races georganiseerd waaraan de grote automerken meededen. In 1957 doorbrak een Maserati de 100 km. per uur grens en bij de laatste race in 1976 werd een gemiddelde snelheid van 149.192 km per uur gerealiseerd. Men had evenwel voor deze laatste race het parcours ingekort. De finish was bij Chalet-Reynard, een afstand van 15.4 km. Dit punt werd in 6 minuten en 11 seconden bereikt. Om veiligheidsredenen is na 1977 afgezien van nog meer recordpogingen. Wel worden regelmatig voor oldtimers rally’s georganiseerd. Tegenwoordig worden de limieten van auto's nog getest door op topsnelheid naar boven te rijden.
Wielersport
De berg is vooral bekend van wieleretappes in onder andere de Ronde van Frankrijk. De beklimming vanuit Bédoin is erg zwaar door de lengte van de klim (21 km), het gemiddelde stijgingspercentage (7,6 %) en de zomerse temperaturen in Zuid-Frankrijk. In totaal zijn er drie beklimmingen met een racefiets mogelijk. De klim werd de wielrenner Tom Simpson in 1967 fataal door een combinatie van doping, alcohol en de hitte. Ook in het Critérium du Dauphiné Libéré is de Mont Ventoux een beklimming die jaarlijks terugkeert.
De Mont Ventoux wordt in de zomer vooral bezocht door toeristen die de berg beklimmen, voornamelijk met de fiets. De Nederlandse dichter Jan Kal wijdde een van zijn bekendste sonnetten aan de Mont Ventoux en Tom Simpson.
Ventourist
Sinds 2005 organiseert het Sporta jaarlijks de Ventourist, een wielerevenement waarbij 2000 Vlamingen de Mont Ventoux tegelijk proberen te beklimmen. Wie wil, krijgt zelfs de kans om 24 uur na elkaar de berg op en af te rijden. Voorlopig staat het record op naam van Toon Claes (55) uit Herentals en Jef Van Dyck (56) uit Brecht. Tijdens de Ventourist van zaterdag 9 juni 2007 beklommen ze de berg 10 maal. Wegens de in België geldende leerplicht is de minimumleeftijd om deel te mogen nemen 18 jaar. De recordtijd voor de klim staat op naam van de Spanjaard Iban Mayo. Hij realiseerde in het jaar 2004 tijdens de Dauphiné Libéré een beklimming in 55 minuten en 51 seconden. Meer info is te vinden op http://www.dekaleberg.nl.
Commentaar
Aan dit artikel is nog geen commentaar toegevoegd